De opdracht
Nieuwsbegrip levert leerkrachten in het basisonderwijs actuele teksten en bijbehorende opdrachten. Het voorbereiden van zo’n les gebeurde met losse onderdelen, zonder dat iets die stappen aan elkaar knoopte. De vraag was om daar een toegankelijk digitaal ontwerp voor te maken.
Deze cursus draaide om inclusief ontwerpen, dus toegankelijkheid was geen sluitstuk maar het uitgangspunt. Het ontwerp is onder meer langs de WCAG-richtlijnen gelegd.
Het concept
We ontwierpen een digitaal boekje binnen Nieuwsbegrip, de lesgids, dat een leerkracht met vertrouwen aan de les laat beginnen. De voorbereiding valt uiteen in drie stappen die je in je eigen tempo en volgorde kunt doorlopen.
Tekst kiezen. Nieuwsbegrip stelt de meest actuele tekst voor, maar je kunt door het archief scrollen als iets anders beter bij je klas past.
Bouwplan. Een structuur voor de les met doelstellingen, leerdoelen en tijdsplanning, plus ruimte om aandachtspunten vast te leggen waar je tijdens de les rekening mee wilt houden.
Opdrachten koppelen. Opdrachten aan de gekozen tekst hangen, en daarbij zelf bepalen wat erin blijft en wat eruit gaat.
Testen met leerkrachten
Het prototype is in meerdere rondes getest met leerkrachten uit het basisonderwijs, aangevuld met een expertevaluatie. De tweede ronde had een duidelijk doel: nagaan of de verbeteringen uit de eerste ronde daadwerkelijk werkten.
Dat was zo. In de eerste test liepen gebruikers vast op navigatie en konden ze pagina’s niet terugvinden. Na het toevoegen van breadcrumbs verliepen dezelfde taken soepel, en zag ik in de test dat mensen die broodkruimels ook echt gebruikten om terug te springen.
Wat de tests blootlegden
De interessantste bevindingen gingen niet over wat werkte, maar over waar het ontwerp zelf drempels opwierp.
De knop “volgende stap” was grijs weergegeven. Een gebruiker zei letterlijk: “het was niet roze dus ik dacht dat ik niet verder kon.” De knop wérkte, maar kleur alleen droeg de betekenis, en dat leest verkeerd. Precies het soort fout waar toegankelijkheidsrichtlijnen voor bestaan.
Verder bleek dat gebruikers de selectieknoppen bij een opdracht niet opmerkten en niet doorhadden dat kiezen verplicht was, en dat er geen zichtbare reactie kwam bij het aanklikken van een opdracht. Bij het uploaden van een PDF sloeg iedereen het slepen over en klikte meteen op het uploadicoon.
Wat wel goed viel waren de extra’s: de klassenposter en de wist-je-datjes werden gezien als iets dat de les leuk houdt voor leerlingen.
Toegepaste theorie
Het ontwerp is onderbouwd met de tien heuristieken van Nielsen, de zeven principes van Don Norman en grafische ontwerpprincipes. Die combinatie hielp om testbevindingen niet als losse opmerkingen te behandelen, maar te herleiden naar het principe dat geschonden werd. De grijze knop is geen detail als je hem terugleest als een probleem met zichtbaarheid van systeemstatus.